प्रस्तोता नोट: अघिल्ला दुई पाठको तथ्याङ्क सम्झाएर सुरु गर्नुहोस्। भन्नुहोस्, वि.सं. दुई हजार अन्ठाउन्नमा नेपालको जनसङ्ख्या दुई करोड एकतीस लाखभन्दा केही बढी थियो र दुई हजार अठसठ्ठीमा दुई करोड चौसठ्ठी लाखभन्दा बढी पुग्यो। अनि सोध्नुहोस्, दस वर्षमा यति मानिस कहाँबाट थपिए? कक्षालाई अनुमान गर्न दिनुहोस्। कसैले जन्म भन्ला। भन्नुहोस्, ठिक हो, तर त्यो एउटा कारण मात्र हो। आज हामी तीनै कारण हेर्नेछौँ, र एउटा कारणले सङ्ख्या नबदली ठाउँ मात्र बदल्छ भन्ने पनि देख्नेछौँ।