भाइलाई चिठी व्यावहारिक लेखन सिपअन्तर्गतको चिठी विधाको पाठ हो। चिठी शिक्षणको प्रमुख उद्देश्य व्यावहारिक लेखन सिपको विकास गर्नु हो। यसमा एउटी दिदी वा दाजुले आफ्नो भाइलाई लेखेको चिठीमार्फत सन्देश कसरी पठाइन्छ, चिठीको संरचना कस्तो हुन्छ र आत्मीय भाषा कसरी लेखिन्छ भन्ने देखाइएको छ।
निबन्ध सबैका लागि लेखिन्छ, चिठी एक जनाका लागि लेखिन्छ। यही एउटा फरकले सबै कुरा बदलिदिन्छ। चिठीमा तपाईंलाई थाहा हुन्छ कि पढ्ने मान्छे को हो, उसको उमेर के हो, नाता के हो, र उसले कुन कुरा पहिले नै जान्दछ। त्यसैले चिठीमा सबै कुरा खोलेर भन्नु पर्दैन र भाषा पनि आत्मीय हुन्छ। चिठी लेख्नुअघि सधैँ आफैँलाई सोध्नुहोस्: यो कसका लागि लेख्दै छु? उत्तर मिलेपछि भाषा आफैँ मिल्छ।
चिठीको संरचना
व्यक्तिगत चिठीका दस भाग हुन्छन्। यही क्रम पालना गर्नुहोस्।
| क्रम | भाग | कहाँ लेख्ने |
|---|---|---|
| १ | मिति | दायाँ माथि |
| २ | ठेगाना | मितिमुनि, दायाँ |
| ३ | सम्बोधन | बायाँ, जस्तै प्रिय भाइ |
| ४ | अभिवादन | सम्बोधनमुनि |
| ५ | सन्चो बिसन्चोको खबर र पत्र लेख्नुको कारण | पहिलो अनुच्छेद |
| ६ | चिठीको पेटबोली (मुख्य कुरा) | बिचका अनुच्छेद |
| ७ | समापन | अन्तिम अनुच्छेद |
| ८ | नाता | दायाँ तल |
| ९ | नाम | नातामुनि |
| १० | खामको नमुना (पठाउने र पाउनेको पूर्ण विवरणसहित) | छुट्टै |
परीक्षामा सबैभन्दा बढी अङ्क यहीँ गुम्छ। भाग ५ मा दुई कुरा मात्र आउँछन्: सन्चो बिसन्चोको खबर, र म किन लेख्दै छु भन्ने। भाग ६ मा मात्र मुख्य कुरा आउँछ। धेरै विद्यार्थी सम्बोधनपछि सिधै मुख्य कुरामा हाम फाल्छन्, र चिठी रुखो सुनिन्छ। कल्पना गर्नुहोस्, कोही घरमा आउनासाथ आफ्नो काम मात्र भन्न थाल्यो भने कस्तो लाग्छ? चिठीमा पनि त्यस्तै हो। पहिले सोध्नुहोस्, अनि भन्नुहोस्।
चिठीको ढाँचा, हेर्दा कस्तो देखिन्छ
| मिति: २०८१ साल ... ठेगाना: ... |
| प्रिय भाइ, सप्रेम अभिवादन। |
| यहाँ सबै सन्चै छौँ, त्यहाँ पनि सन्चै होला भन्ने आशा गर्दछु। आज तिमीलाई एउटा कुरा भन्न मन लागेर यो पत्र लेख्दै छु। |
| (मुख्य कुरा, एक वा दुई अनुच्छेदमा) |
| अब यत्ति नै। घरमा सबैलाई मेरो सम्झना भन्दिनू। जवाफको पर्खाइमा। |
| तिम्री दिदी (नाम) |
चिठी आत्मीय हुनु भनेको धेरै मीठा शब्द हाल्नु होइन। आत्मीयता तिन ठाउँबाट आउँछ। पहिलो, सम्बोधन: प्रिय भाइ भन्दा नाता जोडिन्छ। दोस्रो, साझा कुरा: दुवैले जान्ने कुनै कुरा सम्झनु, जस्तै घरको बारी, कुनै पुरानो घटना। तेस्रो, सोधाइ: उसको बारेमा प्रश्न सोध्नु। तेस्रो कुरा सबैभन्दा बढी छुट्छ। जुन चिठीमा एउटा पनि प्रश्न हुँदैन, त्यो चिठी सूचना बन्छ, चिठी रहँदैन।
पूरा पाठ तपाईंकै लागि तयार छ
क्रियाकलाप, अभ्यास परीक्षा, प्रस्तुतीकरण र भिडियो हेर्न - र हरेक विषयमा आफ्नो प्रगति र आत्मविश्वास स्कोर ट्र्याक गर्न - निःशुल्क खाता बनाउनुहोस्।
पूरा पाठ तपाईंकै लागि तयार छ
क्रियाकलाप, अभ्यास परीक्षा, प्रस्तुतीकरण र भिडियो हेर्न - र हरेक विषयमा आफ्नो प्रगति र आत्मविश्वास स्कोर ट्र्याक गर्न - निःशुल्क खाता बनाउनुहोस्।