स्वरोजगारीको महत्त्व संवाद विधाको पाठ हो। संवाद भनेको दुई वा दुईभन्दा बढी व्यक्तिबिचको कुराकानी हो। यस पाठमा विदेश जान लागेका दोर्जे र उनलाई सम्झाउने दलबहादुरबिचको कुराकानीमार्फत स्वरोजगारी किन महत्त्वपूर्ण छ भन्ने देखाइएको छ। संवाद विधाको प्रयोजन विद्यार्थीमा संवादात्मक अभिव्यक्ति सिपको विकास गराउनु हो।
आफ्नै लगानीमा, आफूले चाहेको काममा आफूलाई संलग्न गराई आयआर्जन गर्नु नै स्वरोजगारी हो। अर्को शब्दमा, आफूलाई जुन काममा रुचि छ त्यही काम गरेर जीविकोपार्जन गर्नु। ध्यान दिनुहोस्, यसमा दुई सर्त छन्: लगानी आफ्नै हुनुपर्छ, र काम आफूले रोजेको हुनुपर्छ। अरूले दिएको काम गरेर तलब लिनुलाई रोजगारी भनिन्छ, स्वरोजगारी होइन।
संवादको सारांश: दोर्जेको निर्णय
विदेश जान लागेको दोर्जेको कुराकानी दलबहादुरसँग हुन्छ। दलबहादुरले दोर्जेलाई स्वरोजगार बनेर स्वदेशमै काम गर्ने सल्लाह दिन्छन्। स्वरोजगारको कुरा उठाएपछि दोर्जेले दलबहादुरसँग स्वरोजगारीको बारेमा जान्ने जिज्ञासा प्रकट गर्छन्। दलबहादुरले आफ्नै लगानीमा आफूले चाहेको काममा आफूलाई संलग्न गराई आयआर्जन गर्नु र आफूलाई जुन काममा रुचि छ, त्यही काम गरेर जीविकोपार्जन गर्नु स्वरोजगारी भएको कुरामा दोर्जेलाई स्पष्ट पार्छन्।
दलबहादुरले दोर्जेलाई सिकर्मी, डकर्मी, प्लम्बिङ, वाइरिङ, मार्बल र टायल जडान, रेडियो, घडी, टेलिभिजन, मोबाइल, कम्प्युटर, गाडी, मोटरसाइकल आदि मर्मतसम्बन्धी काम, नाम्लो, दाम्लो, सुकुल, गुन्द्री, कुचो, दुनाटपरी, राडी, पाखी सजावटका विभिन्न सामान, बच्चाका खेलौना, पोते, माला आदि निर्माण, कृषि, पर्यटन आदि थुप्रै स्वरोजगारीका क्षेत्र रहेको कुरा सुनाउँछन्। दलबहादुरले स्वरोजगारीका फाइदा र चुनौतीका बारेमा समेत दोर्जेलाई नीतिगत कुरासमेत प्रस्ट पारिदिन्छन्। दलबहादुरको कुराबाट प्रभावित भएर दोर्जेले स्वरोजगार बन्ने र अब विदेश नजाने निर्णय लिन्छन्।
पाठका मुख्य घटना
| क्रम | घटना |
|---|---|
| १ | विदेश जान लागेको दोर्जेको कुराकानी दलबहादुरसँग हुनु |
| २ | दलबहादुरले दोर्जेलाई स्वरोजगार बनेर स्वदेशमै काम गर्ने सल्लाह दिनु |
| ३ | दोर्जेले स्वरोजगारीको बारेमा जान्ने जिज्ञासा प्रकट गर्नु |
| ४ | दलबहादुरले स्वरोजगारीको अर्थ र थुप्रै क्षेत्र सुनाउनु |
| ५ | स्वरोजगारीका फाइदा र चुनौतीबारे प्रस्ट पार्नु |
| ६ | प्रभावित भएर दोर्जेले स्वरोजगार बन्ने र विदेश नजाने निर्णय लिनु |
स्वरोजगारीका क्षेत्र
| क्षेत्र | काम |
|---|---|
| निर्माण | सिकर्मी, डकर्मी, प्लम्बिङ, वाइरिङ, मार्बल र टायल जडान |
| मर्मत | रेडियो, घडी, टेलिभिजन, मोबाइल, कम्प्युटर, गाडी, मोटरसाइकल |
| परम्परागत सिप | नाम्लो, दाम्लो, सुकुल, गुन्द्री, कुचो, दुनाटपरी, राडी, पाखी |
| सजावट र निर्माण | बच्चाका खेलौना, पोते, माला |
| अन्य | कृषि, पर्यटन |
दलबहादुरले यति लामो सूची किन सुनाए? किनभने दोर्जेको मनमा एउटा गलत विश्वास थियो, कि यहाँ काम छैन। सूची लामो हुनु नै त्यसको जवाफ हो। ध्यान दिनुहोस्, यीमध्ये अधिकांश काम गर्न ठुलो पुँजी चाहिँदैन, सिप चाहिन्छ। यो कुरा पाठको केन्द्रमा छ: स्वरोजगारीको सुरुवात पैसाबाट होइन, सिपबाट हुन्छ। आफ्नो गाउँमा कति क्षेत्र छन् गनेर हेर्नुहोस्, सूची अझ लामो हुन्छ।
लामो उत्तरको नमुना
आफ्नै लगानीमा आफूले चाहेको काममा आफूलाई संलग्न गराई आयआर्जन गर्नु नै स्वरोजगारी हो। आफूलाई जुन काममा रुचि छ, त्यही काम गरेर जीविकोपार्जन गर्नुलाई स्वरोजगारी भनिन्छ। स्वरोजगारी पारिवारिक आम्दानीमा वृद्धि गरी आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रका लागि निकै आवश्यक मानिन्छ।
वैदेशिक रोजगारीका आफ्नै किसिमका समस्या छन्। यहाँबाट जुन सपना देखेर त्यहाँ गइन्छ, आखिर त्यो सपना पूरा हुन निकै गाह्रो हुन्छ। खाडी देशको उखरमाउलो गर्मीमा पसिना बगाउनुभन्दा आफ्नै देशको माटामा पसिना बगाउनु राम्रो हो। यसबाट आफूलाई पनि फाइदा हुन्छ र देशको पनि उन्नति हुन्छ। थोरै लगानीमा आफ्नो श्रम, सिप र क्षमताको सदुपयोग गरी आर्थिक रूपमा सबल हुनका लागि स्वरोजगार हुनुजस्तो राम्रो अरू केही हुँदैन। विदेश गएर अरूको अधीनमा बसेर निश्चित कमाइमा बाँच्नुभन्दा स्वतन्त्र भएर आफ्नै देशमा स्वरोजगारीमा लाग्न हुन्छ। त्यस्तै छोराछोरीलाई सजिलै राम्रो शिक्षादीक्षा दिन र ऋणमुक्त हुन पनि स्वरोजगारीले मदत गर्छ।
समग्रमा अरूको भर नपरी आफ्नै खुट्टामा उभिएर जीविकोपार्जन गर्न स्वरोजगारी आवश्यक छ। आफ्नो पुँजी, ज्ञान र सिप आफ्नै देशको माटामा खन्याएर व्यक्ति र राष्ट्रलाई आर्थिक रूपमा सबल बनाउन स्वरोजगारीको महत्त्व छ।
संवाद कथा होइन। कथामा लेखकले बताउँछन्, संवादमा पात्र आफैँ बोल्छन्, र पाठकले तिनका कुराबाट अर्थ निकाल्नुपर्छ। यसैले संवाद पढ्दा दुई कुरा हेर्नुहोस्। पहिलो, को बदलियो? यहाँ दोर्जे बदलिए, दलबहादुर होइन। दोस्रो, कुन कुराले बदल्यो? डर देखाएर होइन, जानकारी दिएर। दलबहादुरले एक पटक पनि विदेश नजाऊ भनेर कर गरेनन्, उनले विकल्प देखाइदिए मात्र। राम्रो संवाद यसरी नै लेखिन्छ।
पूरा पाठ तपाईंकै लागि तयार छ
क्रियाकलाप, अभ्यास परीक्षा, प्रस्तुतीकरण र भिडियो हेर्न - र हरेक विषयमा आफ्नो प्रगति र आत्मविश्वास स्कोर ट्र्याक गर्न - निःशुल्क खाता बनाउनुहोस्।
पूरा पाठ तपाईंकै लागि तयार छ
क्रियाकलाप, अभ्यास परीक्षा, प्रस्तुतीकरण र भिडियो हेर्न - र हरेक विषयमा आफ्नो प्रगति र आत्मविश्वास स्कोर ट्र्याक गर्न - निःशुल्क खाता बनाउनुहोस्।