काली गण्डकीको किनारै किनार

शीर्षकमा किनारै किनार भन्ने शब्द दुई पटक आएको छ। यो दोहोरिनु संयोग होइन। यात्रा कुनै एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सिधै हाम फालेर पुगेको होइन, काली गण्डकी नदीको किनार छाड्दै नछाडी लगातार अगाडि बढेको हो। त्यसैले शीर्षक आफैँले पाठको बनोट भन्दिन्छ: नदी नै बाटो हो, र नदी जता गयो लेखक पनि उतै गए।

काली गण्डकीको किनारै किनार शीर्षकको नियात्राले नेपाल प्राकृतिक र सांस्कृतिक दुवै हिसाबले धनी देश हो भन्ने कुरा प्रस्ट पार्छ। प्राकृतिक धनको कुरा गर्दा यस यात्रामा लेखकले काली गण्डकी नदीको किनार, म्याग्दीको बेनीका वरिपरिका दृश्य, तातोपानीको प्राकृतिक कुण्ड र मुक्तिनाथसम्मको पहाडी बाटो देखेका छन्। एउटै यात्रामा तराईबाट हिमाली भेगसम्मको हावापानी फेरिन्छ। जमिनबाटै तातो पानी निस्कने ठाउँ र नदीमा भेटिने शालिग्राम अन्यत्र सजिलै पाइँदैनन्।

सांस्कृतिक धनको कुरा गर्दा कागबेनीमा गरिने तर्पणश्राद्ध र मुक्तिनाथको दर्शन नै प्रमाण हुन्। मुक्तिनाथ हिन्दु र बौद्ध दुवै धर्मावलम्बीका लागि पवित्र स्थल हो। एउटै मन्दिरमा दुई धर्मका मानिस सँगै पुग्नु धार्मिक सहिष्णुताको ठुलो उदाहरण हो। यसका साथै मन्दिरसँगै रहेको ज्वालादेवीको मन्दिर र जलकुण्डले यहाँको कलात्मक पक्ष देखाउँछन्।

यसरी एउटै यात्रामा नदी, पहाड, तातोपानी, शालिग्राम, मन्दिर, श्राद्ध र दुई धर्मको साझा आस्था सबै भेटिनु सामान्य कुरा होइन। यसैले नेपाल प्राकृतिक र सांस्कृतिक रूपमा धनी देश हो भन्ने कुरा यस नियात्राले पुष्टि गर्छ। यस्तो सम्पदा भएकाले नै आन्तरिक पर्यटनको ठुलो सम्भावना यहाँ छ।

सार र घटनाक्रमले मुख्य कुरा दिन्छन्, तर नियात्राको स्वाद भाषामा हुन्छ। कुन शब्दले दृश्य आँखा अगाडि ल्यायो, कुन वाक्यले थकाइ बुझायो, यो सार पढेर थाहा हुँदैन। आफ्नो नेपाली किताब खोलेर मूल अनुच्छेद जोडले पढ्नुहोस्, र आफूलाई मन परेका तिन वाक्य कापीमा सार्नुहोस्। ती तिन वाक्यले तपाईंलाई किन छोए, त्यही सोच्नुहोस्।