आफ्नै लगानीमा, आफूले चाहेको काममा आफूलाई संलग्न गराई आयआर्जन गर्नु नै स्वरोजगारी हो। अर्को शब्दमा, आफूलाई जुन काममा रुचि छ त्यही काम गरेर जीविकोपार्जन गर्नु। ध्यान दिनुहोस्, यसमा दुई सर्त छन्: लगानी आफ्नै हुनुपर्छ, र काम आफूले रोजेको हुनुपर्छ। अरूले दिएको काम गरेर तलब लिनुलाई रोजगारी भनिन्छ, स्वरोजगारी होइन।

दलबहादुरले यति लामो सूची किन सुनाए? किनभने दोर्जेको मनमा एउटा गलत विश्वास थियो, कि यहाँ काम छैन। सूची लामो हुनु नै त्यसको जवाफ हो। ध्यान दिनुहोस्, यीमध्ये अधिकांश काम गर्न ठुलो पुँजी चाहिँदैन, सिप चाहिन्छ। यो कुरा पाठको केन्द्रमा छ: स्वरोजगारीको सुरुवात पैसाबाट होइन, सिपबाट हुन्छ। आफ्नो गाउँमा कति क्षेत्र छन् गनेर हेर्नुहोस्, सूची अझ लामो हुन्छ।

आफ्नै लगानीमा आफूले चाहेको काममा आफूलाई संलग्न गराई आयआर्जन गर्नु नै स्वरोजगारी हो। आफूलाई जुन काममा रुचि छ, त्यही काम गरेर जीविकोपार्जन गर्नुलाई स्वरोजगारी भनिन्छ। स्वरोजगारी पारिवारिक आम्दानीमा वृद्धि गरी आत्मनिर्भर अर्थतन्त्रका लागि निकै आवश्यक मानिन्छ।

वैदेशिक रोजगारीका आफ्नै किसिमका समस्या छन्। यहाँबाट जुन सपना देखेर त्यहाँ गइन्छ, आखिर त्यो सपना पूरा हुन निकै गाह्रो हुन्छ। खाडी देशको उखरमाउलो गर्मीमा पसिना बगाउनुभन्दा आफ्नै देशको माटामा पसिना बगाउनु राम्रो हो। यसबाट आफूलाई पनि फाइदा हुन्छ र देशको पनि उन्नति हुन्छ। थोरै लगानीमा आफ्नो श्रम, सिप र क्षमताको सदुपयोग गरी आर्थिक रूपमा सबल हुनका लागि स्वरोजगार हुनुजस्तो राम्रो अरू केही हुँदैन। विदेश गएर अरूको अधीनमा बसेर निश्चित कमाइमा बाँच्नुभन्दा स्वतन्त्र भएर आफ्नै देशमा स्वरोजगारीमा लाग्न हुन्छ। त्यस्तै छोराछोरीलाई सजिलै राम्रो शिक्षादीक्षा दिन र ऋणमुक्त हुन पनि स्वरोजगारीले मदत गर्छ।

समग्रमा अरूको भर नपरी आफ्नै खुट्टामा उभिएर जीविकोपार्जन गर्न स्वरोजगारी आवश्यक छ। आफ्नो पुँजी, ज्ञान र सिप आफ्नै देशको माटामा खन्याएर व्यक्ति र राष्ट्रलाई आर्थिक रूपमा सबल बनाउन स्वरोजगारीको महत्त्व छ।